15 MAYIS 1919 DENİZLİ

İzmir Müdafaa-i Hukuk ve Redd-i İlhak Cemiyeti, 22 Mart 1919'da İzmir'de toplanmasına karar verilen kongreye Balıkesir, Aydın ve Denizli'yi de davet etmiştir. Kongreye Denizli’yi temsilen Müftü Ahmet Hulusi Efendi, Belediye Başkanı Hacı Tevfik, Tavaslızade Mustafa Yusuf Bey katılmışlardır. Kongrede, Wilson ilkelerine uymayan işgalci güçler protesto edilerek, Balıkesir, Aydın ve Denizli Sancaklarında da Müdafaa-ı Hukuk ve Redd-i İlhak Cemiyetlerinin kurulmasına karar verilmiştir.

Şehrimizde Kuva-yı Milliye oluşturma çabaları sürerken, 14 Mayıs’ı 15 Mayıs’a bağlayan gece sabaha karşı İzmir işgale uğramıştır. Denizli Mutasarrıfı Faik Bey Yunanlıların İzmir'i işgal ettiğini bir telgrafla öğrenmiş ve haberi derhal Müftü Ahmet Hulusi Efendi, Belediye Başkanı Hacı Tevfik Bey, Denizli Askerlik Şube Başkanı Miralay Tevfik Bey ve şehrin ileri gelenlerine bildirmiştir. Ertesi gün büyük bir protesto mitingi düzenlenmesine karar verilmiştir. Müftü Ahmet Hulusi Efendi'nin görevlendirdiği tellallarla 15 Mayıs 1919 sabahı erken saatlerde camilerde toplanması gerektiği, sabah namazının kılınmasının ardından cemaatle birlikte imamların da Belediye'nin önüne gelmeleri istenmiştir.

15 Mayıs 1919 günü sabah namazından sonra Denizlililer Bayramyerindeki belediye binası önünde toplanmaya başlamıştır. Kısaca Yunanlıların İzmir’i işgal etmesi üzerine gerçekleştirilen ilk protesto mitingi işgalden yaklaşık dört saat sonra şehrimizde gerçekleşmiştir.

15 Mayıs 1919 günü Cuma namazının ardından Kayalık Cami’indeki sancak çıkartılarak tekbirlerle sokaklarda dolaştırılmış ve halk Bayramyerine çağrılmıştır. Müftü Ahmet Hulusi Efendi önderliğindeki halk tekbirlerle Belediye önüne hareket etmiştir. Şehrin çeşitli yerlerinde toplananlar ve Denizli’nin köylerinden gelenler Bayramyerinde toplanmışlardır. Hatta bazı kaynaklarda Denizli’de yıllardır bizden birileri olarak yaşayan Ermeni ve Rum erkeklerin de mitinge katıldığı belirtilmektedir.

Bayramyerinde toplanan halka Müftü Ahmet Hulusi Efendi hitap etmiştir. Bu miting İzmir’in işgaline gösterilen ilk tepki, bu tarihi konuşma da Milli Mücadelemizin ilk fetvası olarak tarihteki yerini almıştır. 

“Muhterem Denizlililer…

Bugün sabahın erken saatlerinde İzmir, Yunanlılar tarafından işgal edilmiştir. Bu tecavüze karşı hareketsiz kalmak, din ve devlete ihanettir, vatana karşı irtikab edilecek cürümlerin Allah ve tarih önünde affı imkânsız günahtır. Cihad, tam manasıyla teşekkül etmiş dini farize olarak karşımızdadır…

Silahımız olmaya bilir, topsuz – tüfeksiz sapan taşları ile de düşmanın karşısına çıkacağız. İstiklal aşkı, vatan sevgisi hassasiyet şuurumuz ile kalbimizdeki iman ile mücadelemizin sonunda zaferi kazanacağız. Bu uğurda canını verenler şehit, kalanlar gazilerdir. Bu mutlak olarak cihad-ı mukaddestir.

Sizlere vatanımızı düşmana teslim etmenin çaresiz olduğunu söyleyenler, düşman esareti altında olanlardır. Onlar irade ve kararlarına sahip değillerdir. Bu vaziyette onların emri ve fetvası aklen ve şer’an caiz, makbul ve muteber değildir. Meşru olan münhasıran vatan müdafaası ve istiklal uğruna cihattır. 

Korkmayınız…! Meyus olmayınız…! Bu livay-ı hamd’in altında toplanınız ve mücadeleye hazırlanınız. Müftünüz olarak cihad-ı mukaddes fetvası’nı ilan tebliğ  ediyorum.”

Ahmet AYKOL

 

YORUMLAR

Son Haberler