ŞİKAYET VE TAKİBİ ŞİKAYETE BAĞLI SUÇLAR

Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı bir fiilden zarar gören kişinin, 6 aylık şikayet süresi içinde, yazılı olarak yetkili makamlardan, bu fiil hakkında kovuşturma yapılmasını istemesine şikayet denir. Suçun yetkili makamlara bildirilmesine ise ihbar denir. İhbarda ihbarı yapanın önemi olmadığı gibi şikayetten farklı olarak ihbarda süre de söz konusu değildir.

Takibi şikayete bağlı suçlar ise; hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılabilmesi için, şikayete hakkı olan kişinin kanuni süresi içinde, kanunda belirtilen yetkili kişi veya makamlara bildirmesinin arandığı suçlardır.

ŞİKAYET SÜRESİ 6 AYDIR

Şikayet belli bir süre içinde yapılmalıdır. Takibi şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi 6 aydır. Bu süre zamanaşımı süresi değil hak düşürücü süredir ve bu nedenle 6 aylık süre bakımından herhangi bir durma, kesilme söz konusu değildir. Bu 6 aylık süre, şikayet hakkı olan kişinin, suç teşkil eden fiili ve suçu işleyen failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren başlar. Bu nedenle suçtan zarar gören birden fazla kişi mevcut ise; şikayet hakkı olanlardan birisinin şikayet hakkı süresini geçirmiş olması, diğer suçtan zarar gören kişilerin şikayet hakkını kaybettiği anlamına gelmez.

Şikâyet yazılı olarak yapılabilirken, tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak da yapılabilir. Şikayet ancak belli makamlara yapılabilir. Bu makamlar; mahkeme, Cumhuriyet Başsavcılığı, kolluk, valilik, kaymakamlık ve yurt dışında bulunan Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarıdır.

Şikayette, şikayet edilen şey fail değil, fiildir. Bu nedenle, failin adı anılmadan da şikayette bulunmak mümkündür. Anlaşılacağı üzere şikayete konu suçu işleyen fail bilinmiyorsa, şikayete konu faili bulmak da adli mercilerin görevlerindendir.

ŞİKAYETİN YAYILMA ETKİSİ

İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikâyetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar. Buna şikayetin yayılma etkisi denir. Aynı şekilde suçtan zarar gören birden fazla ise, mağdurlardan birinin şikayet etmesi, dava şartının gerçekleşmesi açısından yeterlidir. Bu nedenle mağdurların birinin şikayetten vazgeçmesi davanın düşmesi için yeterli değildir. Davanın düşmesi için her mağdurun ayrı ayrı davadan vazgeçmesi gerekmektedir.

ŞİKAYET HAKKINDAN FERAGAT VE ŞİKAYETTEN VAZGEÇME

Şikayet hakkından feragat ve şikayetten vazgeçme mümkündür. Şikayet hakkından feragat, süresi geçmemiş ve henüz yapılmamış şikayetin artık yapılamayacağının suçtan zarar gören kişi veya kanuni temsilcisi tarafından açıklanmasıdır. Yapılmış şikayetin, suçtan zarar gören kişi veya kanuni temsilcisi tarafından, geçersiz sayılmasının istenmesine de şikayetten vazgeçme denir. Tabi ki bu iki kurumda şikayete tabi suçlar bakımından mevcuttur. Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür. Ancak bu hükmün kesinleşmesine kadar mümkündür. Hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Burada dikkat edilmesi gereken husus ise verilen hükümden sonra cezaya konu suç şikayete bağlı hale getirilmiş ise suçta ve cezada kanunilik ilkesinin lehe yorumlanması gereği şikayetten vazgeçme, infaza etkili olabilmektedir. Yürütülen soruşturma sonucunda kovuşturma evresine geçildikten sonra suçun şikâyete bağlı olduğunun anlaşılması halinde ise mağdur açıkça şikâyetten vazgeçmediği takdirde, yargılamaya devam olunur. Öte yandan suçtan zarar gören kişi şikayetten vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz. 

Şikayet hakkından feragat, kabule bağlı olmayan, tek taraflı irade beyanı iken, şikayetten vazgeçme iki taraflı bir hukuki işlemdir. Zira şikayetten vazgeçmenin geçerli olabilmesi için, bunun sanık tarafından kabul edilmesi gerekir.

LEKENMEME HAKKI (!) 

2017 yılında mevzuata eklenen soruşturma yapılmasına yer olmadığı kurumu da literatürde lekelenmeme hakkı olarak yerini almıştır. İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Bu kapsamda yapılan işlemler ve verilen kararlar, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir. Şüphesiz soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararının uygulamada doğru ve etkin kullanılması asılsız ithamlarla kişilerin lekelenmelerine engel olacaktır.

Takibi şikayete bağlı birtakım suçlar şunlardır; Kasten Basit Yaralama, Taksirle Yaralama (Bilinçli taksir hariç), Malvarlığını zarara uğratacağı ve sair kötülükle tehdit, Konut ve İşyeri Dokunulmazlığının İhlali, Kişilerin huzur ve sükununu bozma, Hakaret (TCK. 125/3-a hariç), Haberleşmenin Gizliliğini İhlal, Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması, Özel hayatın gizliliğini ihlal, Paydaşın veya elbirliği ile malikin hırsızlığı veya hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla hırsızlık, Kullanma Hırsızlığı, Mala Zarar Verme, Güveni Kötüye Kullanmanın basit şekli, Bedelsiz Senedi Kullanma, Hukuki alacağı tahsil amacıyla dolandırıcılık, Kaybolmuş veya hataen ele geçmiş eşyanın tasarrufu, Yağma hariç yakın akrabanın işlediği malvarlığı suçları, Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması, 

Oğuzhan Faik SEVİNÇ

 

 

YORUMLAR

Son Haberler